Deri ve Yumuşak Doku Enfeksiyonları

 

Deri, hastalık yapıcı mikroorganizmaların vücuda girmelerini engelleyen fiziksel bir bariyer işlevi görür ve vücudun bakterilere karşı birinci savunmasıdır. Enfeksiyonlara karşı koruma sağlamasının yanı sıra vücut sıcaklığının korunmasına yardımcı olur ve duyular aracılığıyla çevre ile ilgili bilgi sağlar.

 

Deri yüzeysel bir katman (epidermis) ve daha derinde yer alan, daha kalın bir katmandan (dermis) oluşur. Bu katman, kan damarlarını ve deriye güç ve esneklik veren lifleri içerir. Ter bezleri, yağ bezleri ve kıl kökleri de bu katmanda bulunur. Derideki yağ bezleri istilacı bakterileri yok eden yağ asitleri salgılar. Dermisin altında yağ ve bağ dokusundan oluşan ve deriyi kaslardan ayıran başka bir katman bulunur.

 

Deri, hastalık yapıcı mikroorganizmaların istilasını ve çoğalmasını engelleyen bakteriler ile kaplıdır.

 

Deri ve yumuşak doku enfeksiyonları yüzeysel ve bölgesel kabartılar ile hayati tehlike yaratabilen ciddi enfeksiyonlar arasında değişir ve komplike olan ve olmayan enfeksiyonlar olarak ayrılabilir.

 

Komplike olmayan deri ve yumuşak doku enfeksiyonları

 

Komplike olmayan deri ve yumuşak doku enfeksiyonlarına genellikle tek bir mikroorganizma türü neden olur ve bu enfeksiyonlar sağlıklı deride ortaya çıkar. Komplike olmayan deri ve yumuşak doku enfeksiyonu örnekleri aşağıdakileri içerir:

                                          

·     İrin (cerahat) içeren ve yangılı doku ile çevrelenen kovuklar olan basit apseler.

 

·     Ağrı, kızarıklık, şişlik görülen ve bir yağ bezi ya da kıl folikülünden kaynaklanan bölgesel deri enfeksiyonları olan furonküller.

 

Komplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonları

 

Bütünlüğü bozulmuş deride gelişen ya da derinin derin katmanlarını ve deri altı dokusunu tutan enfeksiyonlar “komplike enfeksiyonlar” olarak adlandırılır. Bu enfeksiyonlar, sıklıkla istila eden mikroorganizmalara bir giriş yolu sağlayan yaralarda gelişir. Komplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonlarında genellikle birden çok bakteri etkendir. Komplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonu örnekleri aşağıdakileri içerir:

                                          

·     Selülit

Deri altı dokuya yayılan bakterilerin dokulara hasar vermesi sonucu gelişir. Bunun sonucunda, dokuların kanlanması engellenir ve “nekroz” olarak adlandırılan bölgesel hücre ölümü gerçekleşir. Gangrenöz selülit, selülitin hızla ilerleyen ve deri altı dokulara ve bu dokuların üzerindeki ciltte geniş çaplı hasara neden olan bir türüdür.

 

·     Cerrahi yara enfeksiyonları (ameliyat yeri enfeksiyonları)

Ameliyat sırasında, çeşitli etkenlere bağlı olarak, normal deride ve çevrede bulunan bakteriler açık yaradan içeri girerek enfeksiyona neden olabilir. Bakteriler çoğu zaman, ameliyat öncesinde deriyi temizlemek için kullanılan antiseptik ajanların ulaşamadığı deri yüzeyinin altındaki kıl köklerine ve yağ bezlerine yerleşir. Bu bakteriler, ameliyat sırasında cildin kesilmesiyle daha derin dokulara yayılır ve enfeksiyona yol açabilir.

 

·     Diyabetik ayak enfeksiyonu

Diyabetli hastalarda, kan şekeri yüksekliği (hiperglisemi) damar ve sinirlerde hasara neden olabilir. Bu hastalarda deride kuruma ve çatlama, döküntü bakterilerin yerleşmesine ve çoğalmasına yardımcı olur. Özellikle ayaklarda kesikler ve sıyrıklardan içeri giren hastalık yapıcı bakteriler derin katmanlara yayılarak enfeksiyona neden olur ve hastada sinir hasarına bağlı duyu kaybı varsa, bu durumu fark etmeyebilir.

 

Komplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonları için risk faktörleri

 

Deri ve yumuşak doku enfeksiyonlarının gelişme olasılığı, aşağıda sıralanan risk fakörlerinin bulunmasıyla artar.

·     Derinin üst yüzeyinde yanık, ısırık, yaralanma ve ülserlerin neden olduğu çatlaklar

·     Diyabet (Şeker hastalığı)

·     Organ nakli, HIV virüsü, kemoterapi,vb nedeniyle bağışıklık yetersizliği ya da baskılanması

·     Kronik hastalıklar

·     Dolaşım bozukluğu

·     Dermatit gibi altta yatan hastalıklar

·     Böbrek yetersizliği nedeniyle kronik hemodiyaliz uygulaması

·     Yetersiz beslenme

·     Obezite

·     Aynı anda birden çok yaranın bulunması

 

Komplike Deri ve Yumuşak Doku Enfeksiyonlarının Sık Görülen Bulgu ve Belirtileri 

 

Enfeksiyon	Bulgu ve belirtiler
Selülit	Hastalık bölgesinde şişlik, kızarıklık ve duyarlılık Hastalık bölgesinde sıcaklık artışı Halsizlik, üşüme/titreme Lenf düğümleri ya da lenf damarları tutulumu Bölgesel apse ve apse üzerindeki deride nekroz gelişimi
Cerrahi yara enfeksiyonları	Ameliyattan 3-4 gün sonra ortaya çıkan belirtiler Ameliyat yerinde irinli akıntı Ameliyat yarasında kızarıklık, şişlik ve yara çevresinde sıcaklık artışı Ateş, üşüme/titreme Yayılan selülit
Diyabetik ayak enfeksiyonu	İlk bulgu ve belirtiler: İrinli yara Yara bölgesinde deride kızarıklık, sıcaklık artışı, duyarlılık ve dokunmayla ağrı   İlerlemiş enfeksiyonlarda bulgu ve belirtiler: Ateş, üşüme/titreme Gangren Doku nekrozu Kötü kokulu irinli akıntı Kemik enfeksiyonu (osteomiyelit)

 

Deri ve yumuşak doku enfeksiyonlarının tanısı

  

Derinin görünümü ve hastalıklara özgü bulgu ve belirtilerin yanı sıra yara dokusundan alınan örnekler, hastalığa neden olan mikroorganizmaların tanınması için yapılan kültür ve duyarlılık testlerinde kullanılır. Ancak, bu testler hemen sonuç vermediği için genellikle pek çok mikroorganizmaya karşı etkili geniş etki spektrumlu bir antibiyotik ile tedaviye başlanır (ampirik tedavi).

 

Komplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonlarının tedavisi

 

Bu  enfeksiyonların geniş etki spektrumlu antibiyotiklerle tedavi edilmeleri gerekir. Ayrıca, enfeksiyonun tedavisi için gereken cerrahi girişimler de yapılır.

 

Komplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonlarında ağızdan alınan antibiyotikler yeterli etkinliği sağlayamayabileceğinden, geniş spektrumlu antibiyotikler kas içi ya da damar içi yolla uygulanır (parenteral uygulama).

 

Bu enfeksiyonlara genellikle birden çok mikroorganizma neden olur. Tedavide tek bir antibiyotik kullanılabileceği gibi, etken mikroorganizmalara göre birden çok antibiyotik bir arada kullanılabilir.